Niels-Henning Orsted Pedersen

Ik hoop dat dit verhaal je enigszins aan het twijfelen heeft gebracht en dat je niet meer klakkeloos aanneemt wat iemand je probeert te vertellen over techniek. Doe dat ook niet met mijn verhaal. Ieder mens is anders, heeft een ander lichaam, een ander gehoor, en iedereen heeft zijn eigen beperkingen en zijn eigen sterke kanten. Het kan best zijn dat technieken die ik hier propageer, totaal niet bij je passen en andere technieken, die mij onhandig toeschijnen, perfect geschikt zijn voor jou. Misschien moet je wel helemaal zelf ontdekken wat een goede techniek is voor jou en word je alleen maar geremd door verhalen van anderen.

Jaco Pastorius

Er is hier op het basforum een discussie geweest over Charly Haden, die een op het eerste gezicht buitengewoon onhandige en krachtenverslindende wurggreep toepast met zijn linkerhand. Maar wel een dijk van een sound en op het forum werd de opvatting verkondigd dat die sound veel te maken heeft met de techniek die hij toepast (al zal ik hem niemand aanraden). Ik heb veel tijd verloren door verhalen te geloven over de ideale techniek; pas toen ik mijn eigen oplossingen ging bedenken, schoot mijn niveau omhoog. Je zult het misschien niet geloven, maar Coltrane heeft ook tijden geprobeerd om als Charly Parker te klinken. Dat kreeg hij niet voor elkaar. Gelukkig is hij daarna zijn eigen opvattingen gaan uitwerken en heeft hij zijn eigen sound ontwikkeld! Dus ga na of een aanbeveling werkt voor jou en anders smijt je hem onmiddellijk in de prullenbak.

Charlie Haden

Snel spelen
Een volgende wijd verbreide mythe: als je snel wilt leren spelen, moet je veel oefenen in héél langzaam spelen.
Er is natuurlijk niets tegen op langzaam spelen, het is vaak heel nuttig om na te gaan hoe je je vingers neerzet en hoe je toon klinkt. Maar als je snel wilt leren spelen, moet je oefenen door snel te spelen.
Waarom? Ten eerste moeten je hersens eraan wennen, ten tweede moet je leren ontspannen terwijl je snel speelt en ten derde vereist snel spelen het aanleren van nieuwe technieken.

1. Hoe sneller je speelt, hoe sneller er noten voorbijkomen en hoe sneller je dus ook moet kiezen welke noten je nu weer gaat spelen. Vooral bij snelle noten in snelle ritmes krijg ik weleens het gevoel dat ik aan duizend dingen tegelijk moet denken. Misschien hebben jouw hersens daar geen moeite mee, maar die van mij moeten telkens een tijdje wennen aan het spelen in een hoger tempo dan ik voorheen gedaan heb. Ik zet thuis tijdens het oefenen vaak een metronoom aan, waarbij ik de tikken opvat als klinkend op de 2e en 4e tel van een 4/4 maat. Daar ga ik dan bij soleren of een begeleidingspartij spelen, het ligt eraan waar ik zin in heb. Op deze manier is het mogelijk om heel gecontroleerd op snelheid te oefenen. Ik zet de metronoom bijvoorbeeld op 145 en ga dan soleren, zodat ik het spelen van achtste noten kan oefenen op dat tempo in een bepaald akkoordenschema. Volgende week zet ik hem weer op een wat snellere stand, enz.

2. Omdat je alles zo snel moet doen, en dus heel wat eisen aan jezelf stelt, kun je makkelijk gespannen raken. Een van de taaiste oorzaken van spanning is volgens mij faalangst, die voor een groot deel onbewust is. Juist als je iets moet spelen waarvan je denkt dat het moeilijk is, komen er (deels onbewuste) gedachten in je op als: Wat moeilijk! Dat lukt me nooit!

Deze gedachten veroorzaken spanning, waardoor het onmogelijk wordt om te spelen wat je van plan was. (Zie Les 1: Ontspannen) Gevolg: je verkrampt. Om snel te leren spelen, zit er dus niets anders op dan bewust te onspannen. Als je veel last hebt van faalangst, is het goed om te gaan affirmeren, een techniek die ik in les 56 behandel.

Het is trouwens veel makkelijker om snel te spelen wanneer je denkt in noot sequenties. Je bedenkt dan niet zozeer losse noten, maar langere frases. Het voordeel daarvan is dat je van een heleboel noten al weet dat je ze zult gaan spelen, zodat je beter je rust kunt bewaren en ontspannen blijven.

3. Hoe wil je je snelle noten laten klinken? Staccato, als een machine geweer? Legato? Met een duidelijk attack, of juist niet? Op al deze manieren? Je zult voor al je wensen oplossingen moeten bedenken en nieuwe technieken moeten toepassen. Je kunt deze technieken uitsluitend vinden door snel te spelen, dat lijkt me duidelijk...

De attack is ook belangrijk voor de helderheid van wat je speelt. Ik heb gemerkt dat mijn tonen duidelijker worden naarmate ik de stand van mijn hand verander. Als ik de hoek van mijn hand ten opzichte van mijn gitaar wat groter maak, klinkt mijn attack percussiever en klinken vooral de hele snelle tonen duidelijker. Ze klinken duidelijker omdat mijn toon wat dunner wordt en omdat ik niet meer mijn vingers op de volgende snaar tot rust laat komen. (Dit laatste is een techniek die ik zelf verzonnen heb en die ik behandel in basles 4.) Dat mijn toon iets dunner wordt als ik de hoek wat groter maak, vind ik bij snel spelen dus een voordeel. Bij lange noten niet, dan verander ik de stand van mijn rechterhand weer, zodat de hoek kleiner wordt. Als je de aanslag wat minder percussief en voller wilt laten klinken, kun je die hoek dus wat kleiner maken. Ook kun je meer 'vlees' gaan gebruiken bij het aanslaan. Daarmee bedoel ik dat je (aanslag)vinger meer paralel met de snaar houdt en meer van de lengte van de vinger gebruikt bij het aanslaan. Je kunt je toon daarmee wat voller maken, wat met name in de duimposities prettig is in het gebied dichtbij de kam, waar de toon anders wel erg kort en ploink-ploinkerig wordt. Je hoort minder attaque, maar dat is niet zo erg in die posities, vind ik zelf.