Basles

Afstelling versterker & gebalanceerde uitgang
In deze basles een gast optreden van Erwin Deumens. Erwin beantwoordde op het basforum een vraag zo informatief dat ik zijn antwoorden graag wilde bewaren in deze vorm. Hier volgt de vraag van Joris met het antwoord van Erwin.

De vraag van Joris:
Natuurlijk stelt een ieder zijn versterker af naar eigen smaak, maar ik heb toch wat vragen over een basversterker in t algemeen....Wie kan mij helpen ?
Het zit nl. zo, ik heb een Crate BX160 versterker en ik speel daarop met een Jazz Bas en JB Special.
Nu las ik de gebruisaanwijzing even door, en ondanks dat mijn Engels niet slecht is, zit ik nog met teveel vragen.
Wie kan mij vertellen waar onderstaande knoppen nu voor dienen en hoe je zorgt voor een verantwoorde afstelling (zodat ik hem niet kapotspeel) op de versterker:
Gain (moet altijd laag staan ?)
Pre-Shape
Low/High Boost
Level
Spectrum
Depth
Rate
En waar zorgt de Balanced Line Output precies voor? Daar versterken ze mij mee uit tijdens een optreden.
Hopelijk kan iemand mij wat meer duidelijkheid geven (of een goede link geven) over deze knoppen...Ondanks dat ik al een tijd speel, weet ik nog zo weining over de elektronica omtrent instrumenten haha...

Het antwoord van Erwin:
* Gain : Deze knop bepaalt hoeveel het signaal van je bas versterkt wordt voor het naar de toonregeling gaat. Een bas signaal is pakweg 50mV en de rest van je voorversterker is gemaakt om met 1V te werken. In elk mengpaneel of audio installatie werk je met een officieel lijneniveau van 675mV (0dU) of 1V (0dV), dus de eerste trap moet gewoon je heel zwakke bassignaal opkrikken naar 1V. Hierbij is het belangrijk dat dit niet te hoog staat, want dan gaat alles oversturen. Als je hard speelt (met een plectrum bijvoorbeeld) moet je de gain dus wat minder zetten, Als je je snaren aait mag je wat meer gain hebben. De bekende "distortion" op een gitaar is eigenlijk een beetje teveel gain, waardoor je eerste trap wat overstuurt. Bij een gitaar klinkt dat wel tof, bij een bas is dit meestal niet gewenst.

bas
* Pre-Shape : Dit is een voorgeprogrammeerde stand van je equalizer. Bij mijn Trace-Elliot versterker heb ik 2 pre-shapes: eentje voor jazz, eentje voor een meer rock geluid. Gewoon uitproberen of je dit lekker vindt klinken dus!
* Low/High Boost: equalizer (toonregeling) om het hoog en laag wat te verterken/verzwakken. Meestal ligt de frequentie waar die op werken vast (bij een bas is dit ongeveer een richtgetal lo = 200Hz, mid = 1000Hz, high = 5kHz

* Level : Dit is je eigenlijke volume. Deze knop bepaalt hoeveel signaal naar de eindversterkers wordt gestuurd om zodoende een luid hoorbaar signaal te krijgen uit je luidsprekers.

* Spectrum, Depth, Rate: zie manual. Ik vermoed de chorus op je versterker, maar ben niet zeker.

* Balanced Line Output : Een gebalanceerde (op XLR connector met 3 pinnen) uitgang om je geluid naar het mengpaneel te sturen. Hier staat gewoon lijn-niveau op (1V dus). Dit sigaal is gebalanceerd, zodoende heb je geen DI-box nodig. Om een electrisch signaal te transporteren van bron (micro, keyboard, gitaar,...) naar de bestemming (versterker, mengpaneel,...) zijn 2 geleiders nodig. Het meest eenvoudige is dat hiervoor een jack-jack kabel wordt gebruikt, met een klein dun geleidertje binnenin en een gevlochten afscherming rondom, dat dienst doet als tweede geleider. De afscherming is verbonden met massa. Stoorsignalen worden door die afscherming direct afgevoerd naar massa.


Voor korte verbindingen (t.e.m pakweg 5 meter ofzo) voldoet dit prima, maar als de kabel te lang wordt heb je het effect dat storingen capacitief worden ingestraald op de binnenste geleider, waardoor je bijvoorbeeld brom hoort. Voor electrische gitaren en bassen is dit niet erg omdat de kabels naar de versterker kort genoeg zijn, maar bij bijvoorbeeld een microfoon is dit problematisch. In een typische PA-opstelling gaat de microfoon via de stage-box helemaal naar het mengpaneel (het midden van de zaal) - pakweg 20 meter. Als je hiervoor een gewone kabel zou gebruiken, heb je direct een hoop brom op je signaal. Sowieso is je signaal gevoeliger voor storingen naarmate het zwakker is. Vergelijk bijvoorbeeld een storing van 5mV op een 10mV microfoonsignaal eens met diezelfde 5mV op 1V van een keyboard... De oplossing voor dit probleem heet 'de gebalanceerde signaaloverdracht. Hierbij worden alle 2 de geleiders in een apparte afscherming geplaatst. Opnieuw wordt de afscherming met massa verbonden, meestal met het mengpaneel. Ter info: als jij dit ook bij jouw versterker doet, krijg je een ground-loop, dus als je de mogelijkheid hebt, moet je de earth-lift gebruiken op je versterker.

Hoe werkt dit gebalanceerde signaal nu? Wel, de storing die capacitief zou worden ingestraald is op de 2 aders even groot in amplitude. Het mengpaneel (en elke versterker eigenlijk) versterkt het verschil tussen die 2 geleiders, dus die 5mV wordt gewoon niet versterkt en valt weg. In totaal heb je dus 3 draadjes (2 geleiders + afscherming), wat de 3 pins XLR connector verklaart. Elke microfoon (van meer dan 5 EUR) heeft een gebalanceerde XLR aansluiting. Als je nu een keyboard, of je bas zou willen aansluiten op het mengpaneel, moet je een overgang naar gebalanceerd maken. Zo'n toestel heet een DI-box. In principe zit hier dus gewoon een trafo in die de 2 geleiders isoleert en balanceert t.ov. de massa. Zelf maken is perfect mogelijk. Voor pakweg 20 EUR heb je 2 connectors (mannelijke XLR voor uitgang en vrouwelijke jack als ingang) en een klein audio-transfootje. In de meeste basversterkers zit dit al ingebouwd. Met zo'n gebalanceerde kabel kun je perfect 200 meter overbruggen zonder noemenswaardige problemen.
Binnengekomen zonder navigatie? Klik hier