Een andere reden voor je voortdurende oplettendheid is dat het muziekstuk opeens een heel andere wending kan krijgen dan je zou verwachten. Sommige muzikanten hebben de neiging om op bepaalde momenten alle afspraken aan hun laars te lappen en jij moet daar als begeleider direct op inspringen - en dus behoorlijk flexibel zijn. Het is handig om muziek zo veel mogelijk uit je hoofd te spelen, dat komt je flexibiliteit enorm ten goede. Wen jezelf eraan om nummers die je nog niet kent, na een of twee keer door het akkoorden schema te zijn gegaan, zoveel mogelijk uit je hoofd te spelen. Thuis en tijdens repetities kun je hier uitgebreid op oefenen. Het geeft je een heerlijk gevoel van vrijheid om alles uit je hoofd te spelen en komt je spelniveau enorm ten goede.

Vooral bij geïmproviseerde muziek kan het samenspel zo hecht zijn, dat het pure magie lijkt wat er soms gebeurt. De hele band is met een benadering en ritme bezig, en van het ene op het andere moment wordt door de hele band voor een totaal andere benadering en sfeer gekozen, zonder enige afspraak vooraf. Als je dit hebt meegemaakt, dan weet je dat dit echt een piekervaring is. Zulke momenten maak je alleen maar mee wanneer de communicatie totaal is. Dus zet wijd open die oren!

Luisteren
Het is zover: jullie band heeft hard gerepeteerd, je kent alle partijen door en door, dus niets staat het maken van een succesvolle demo in de weg. Je maakt een afspraak met de studio en na veel gedoe (vooral het regelen van het geluid van het drumstel blijkt irritant lang te duren), sta je klaar voor de eerste take. Je band speelt het nummer enthousiast, dus alles lijkt op rolletjes te lopen… tot jullie het terughoren. Iedereen is erg teleurgesteld over zijn eigen spel, en jij nog wel het meest. Opeens blijken er allerlei slordigheden in je spel te zitten waarvan je het bestaan niet eens vermoedde. Hoe kan dit nu?

Bij mij zelf heb ik gemerkt dat er soms iets heel vreemds gebeurt: als ik iets moeilijk vind om te spelen, heb ik de onbewuste neiging om niet naar mezelf te luisteren. Ik geloof dat het een soort verdedigingsmechanisme is. Ik vind het vreselijk om te horen dat ik iets niet goed speel, raak gespannen wanneer ik denk iets niet goed te zullen spelen, speel het dus ook slecht, maar mijn onderbewustzijn zorgt er nu voor dat mijn slechte spel gewoon niet tot mijn bewustzijn doordringt. Ik hoor mezelf dus niet slecht spelen op zo’n moment. Ik hoor trouwens so wie so veel minder wanneer ik gespannen ben, zie les 1.

Misschien speelt dit proces zich ook bij jou af – het lijkt me in elk geval de moeite waard om dit te onderzoeken. De enige manier om dit soort ellende te voorkomen, is dus je bewust ontspannen en er goed op letten dat je naar jezelf blijft luisteren – juist als je iets speelt wat je moeilijk vindt. Muziek maken is in één opzicht hetzelfde als autorijden: je moet voortdurend blijven opletten. Je moet de hele tijd actief blijven luisteren naar je medemuzikanten, ook wanneer je een tijdlang dezelfde lick speelt en je je misschien wel het liefst uitsluitend daarop zou willen concentreren.